Natural Horsemanship

Natural Horsemanship

Mens en paard kunnen samen tot uitzonderlijke resultaten komen. Dat toonde dressuuramazone Anky van Grunsven onlangs met olympisch goud in Sydney. Met hocus-pocus of magische krachten heeft dat niet veel van doen, gelooft paardentrainster Sanna Stelloo (35) uit het Friese Mantgum.

Dergelijke prestaties vinden hun oorsprong in communicatie met het dier. Dat kan in principe iedereen leren. Sanna geeft als een van de eerste vrouwen in Nederland cursussen ‘Natural Horsemanship’ aan paardenbezitters en geinteresseerden.

,,Uitgangspunt is dat je je inleeft in de wereld van het paard, en door gebruik eigen lichaamstaal het dier gewenst gedrag leert.”

Al van jongs af aan waren paarden haar lust en haar leven. Het mag dan ook geen toeval heten dat Sanna drie jaar geleden aanliep tegen het inmiddels wereldberoemde boek ‘Monty Roberts, de man die naar paarden luistert’. ,,Ik was direct helemaal verkocht. Ik herkende zoveel van zijn methode om met paarden om te gaan. En veel paste ik uit mezelf al toe.”
Roberts beschrijft in zijn boek hoe hij een kudde wilde paarden volgt, hun taal leert, en hoe hij een leider in de kudde moet imiteren. Op basis van deze kennis ontwikkelt hij technieken om het jonge paard tot het gewenst gedrag te krijgen. Daarbij rekent hij voorgoed af met alle benaderingen die het paard met slaan en vastbinden in het gareel willen dwingen.

Gelukkig maar, oordeelt ook Sanna. ,,Want de oude methodes van straffen zijn op angst gebaseerd, het zogenaamde breken van de wil van het groene (onbereden) paard door bijvoorbeeld het opbinden van een been.“

Het wanhopige dier zal dan proberen te vluchten tot totale uitputting zijn verzet breekt.  Sanna:,,Met alle consequenties van dien, je moet maar  hopen dat het paard  niet een been breekt of trauma’s oploopt.”

De revolutionaire benadering van Roberts spreekt vele paardenbezitters aan. Ook Sanna laat er geen gras over groeien, en reist af naar de Verenigde Staten waar zij  op de boerderij van Roberts een training volgt.

Eenmaal weer thuis ontwikkelt zij een tweedaagse cursus. In oktober hebben zich zeven vrouwen en een man voor Natural Horsemanship aangemeld.

Eerst krijgen de cursisten een lesje ‘paardenbegrip’. Een cursist speelt het paard terwijl de anderen afspreken  welke handeling zij moet raden. Alleen met een klikapparaatje wordt aangegeven of de juiste handeling in de buurt komt.

Onder grote hilariteit beweegt ‘het paard’ benen en armen alle kanten op om te raden wat de bedoeling is.  Sanna legt dan het doel uit: ,,Een paard leert alleen stapje voor stapje voor stapje wat er van hem gevraagd wordt. Dus niet een hele handeling in een keer.

,,Belangrijk is dat vanuit positieve beloning te doen.   Dus niet straffen als hij wat fout doet, maar bij elk stapje in de goede richting te stimuleren.”

Even wordt dan vergeten dat het om paarden gaat. ,,Kun je dat ook op mijn werk komen vertellen?’ roept een cursist.  ,,Zo gaat het toch in de hele maatschappij, je krijgt alleen maar wat te horen als iets fout is” , meent een ander.

Dan wordt het tijd voor het echte werk in de bak. Cursiste Hannah (34) uit Vrouwenparochie haalt haar  imposante en nog onbereden merrie Reah uit de stal, en laat haar zonder tuig los in de bak.

Het bontgevlekte dier moet leren rustig te volgen, vertelt Hannah, die met een pijnlijk gezicht op haar borst wijst. ,,Gekneusde ribben. Ze walste me onlangs omver, en dat doet ze vaker.”

Als Hannah wil dat haar merrie haar volgt, moet zij aangeven de baas te zijn. De jonge vrouw loopt naar het midden van de bak, en imiteert een leider door Reah eerst van zich af te jagen.

Op een goed moment zal de merrie aangeven weer contact te willen, en daarmee Hannah’s leiderschap te accepteren.  Dat moment wordt door Roberts aangeduid met ‘join-up’.

Loopt de merrie vervolgens vrijwillig achter Hannah aan dan heet  ‘de folluw-up’.  Deze cruciale momenten, waarin het paard aangeeft de mens te vertrouwen en te zullen volgen, zijn de basis voor alles wat het dier verder moet aanleren.

Maar zover is Reah nog niet. Wat Hannah ook doet, het  ronddravende dier reageert op alle geluiden en bewegingen buiten de bak, maar niet op Hannah. Er volgt geen join-up. Buiten adem geeft Hannah het op en zet zich zuchtend op een stoel neer.

Bij de poging van de derde cursist twijfelt iedereen of het vandaag nog gaat lukken met Reah. Maar net als Sanna uitlegt dat geduld, onderdeel is van de methode, en niks geforceerd mag worden, staat tot ieders verbazing de merrie stil, en kijkt naar het midden van de bak.

Een ontroerend moment volgt. Met gebogen hoofd, loopt de merrie langzaam naar de cursist toe, snuffelt aan haar schouder, om vervolgens als een mak schaap achter de cursist aan te lopen.

Hannah kijkt lichtelijk teleurgesteld. ,,Waarom deed ze dat niet bij mij?”, vraagt ze aan Sanna. Die stelt haar gerust. ,,De volgende keer doet ze het wel bij jou. Reah vergeet dit niet, ‘t kwartje is nu gevallen”.

De 66-jarige Roel uit Toldijk mag dan een join-up bij een donkere Shetlander proberen. Dat komt goed uit, zo laat hij vrolijk weten. ,,Ik heb er thuis twee, en die wil ik binnenkort voor een wagent spannen!”

Met wilde armbewegingen probeert hij op zijn beurt Bramble weg te jagen. Maar de kleine viervoeter blijft stokstijf staan, en draait licht verstoord het hoofd de andere kant op.

,,Shetlanders zijn enorm eigenwijs”, grinnikt een andere cursist. Roel stampt intussen op de grond, knipt met zijn vingers en joelt om het dier in beweging te krijgen.  ,,Hup, schiet op, lopen zeg ik je”, roept hij wanhopig.

Uit pure goedwillendheid sjokt de Shetlander dan een paar stapjes vooruit, om enkele meters verder weer onverbiddellijk stil te staan. De boodschap is duidelijk: het dier heeft er geen zin in.  ”.

Sanna ontkent stellig de opmerking van een cursist dat    Shetlanders nou eenmaal hopeloos zijn. ,,Nee hoor, je moet alleen geen spectaculaire resultaten in een kwartiertje verwachten. Ik weet zeker dat als je dagelijks oefent, je ook met een Shetlander een join-up voor elkaar krijgt.”

Hoewel met deze methode in demonstraties een onbereden paard in een half wordt getemd, moet de paardenbezit niet naar wonderen streven, wil Sanna nog wel even benadrukken. ,,En bij demonstraties zijn  het vaak zeer ervaren trainers, die de paarden trainen. Maar het is net als met een taal: eerst leer je huis-tuin en keukenpraat, later leer je filosoferen”.

Roel is geenszins teleurgesteld, en gaat de methode zeker uitproberen. ,,Weet je, ik ben van de oude school: vroeger sloegen we paarden. We wisten niet beter. Maar dat stuit me tegen de borst. Ik wil nu in samenspraak met het dier leren werken.”

Dat de nukkige Bramble niet dom is, en wel degelijk wil leren, toont Stelloo door haar in enkele minuten een kunstje te leren. Tot ieders verbazing duwt dezelfde Shetlander binnen de kortste keren een voetbal weg met haar neus via een spel van positieve stimulans.

Sanna: ,,Soms is het ook niet het paard dat ander gedrag moet aanleren, maar de bezitter.  Zo zal het paard geen weifelend, onzeker mens volgen. In de natuur is het alleen een krachtige dier kudde-leider, immers hij moet over alle leven in de kudde waken.

,,De cursus kan dan zeer confronterend zijn voor deelnemers. In de cursus leren paardenbezitters doortastend optreden in hun imitatie van dat leidersgedrag. ,,Ik moet vaak voordoen hoe mensen zelfverzekerd moeten zijn, rechtop lopen, het paard tonen dat zij de leiding hebben. “

Ook getraumatiseerde paarden hebben baat bij Natural Horsemanship. Sanna wijst op een gevlekte pony in de wei. Vayenne werd haar voor een  ‘zacht’ prijsje door de dierenbescherming van de hand gedaan. Reden: het dier was kreupel, ondervoed en getraumatiseerd door jarenlange mishandeling.

,,Rijp voor de slacht”, verwoordt Sanna de algemene mening. Dat het dier wellicht nooit meer een mens op haar rug kan dragen, of op een andere manier nuttig zal zijn, maakte Sanna niks uit.  ,,Vayenne is het laatste paard dat ik zou verkopen, want ik weet dat dat haar einde zou betekenen”.

Want met veel geduld en oefening wist ze het vertrouwen van het dier weer terug te winnen. ,,Net als bij een mens zijn sommige ervaringen niet meer uitwisbaar. Het trauma is daarmee niet weg, maar je kunt er wel overheen schrijven.”
Sanna Stelloo, Natural Horsemanship 06464022351.